Berichten

  • 6E SLAVISCH SYMPOSIUM

    “SCHARNIERJAAR 1918. 100 JAAR KEIZERSVAL: SOEVEREINE BALTISCHE EN SLAVISCHE STATEN EN HUN TALEN”

    GGU, Rolduc, Zaterdag 24 November 2018

    Klik hier om rechtstreeks naar het programma te gaan

    Een symposium over taal, cultuur, geschiedenis en politiek in Midden- en Oost-Europa, georganiseerd door het Gerson Instituut van de Geert Grote Universiteit (GGU), dit jaar in samenwerking met Boekhandel Leeskunst te Kerkrade en Abdij Rolduc. Dit is de eerste publieksactiviteit van de GGU in Limburg. U bent van harte welkom!

    November 1918 was een heftige maand in een heftig jaar: de ‘Grote Oorlog’ eindigde met een Wapenstilstand en overal in Europa dreigde revolutie of brak ze uit. Het was natuurlijk heftig voor de slachtoffers van oorlog en pandemie, maar ook heftig voor mensen die in een republiek wakker werden, terwijl ze in een keizerrijk naar bed waren gegaan. Een eeuw geleden beroerden de gebeurtenissen iedereen in heel Europa, tot in Nederland en Limburg aan toe, en de effecten zijn tot op heden voelbaar. Met specialisten staan we stil bij de betekenis van het jaar 1918 om een beter begrip te krijgen van onze wereld van vandaag.

     

    Achtergrond
    Dat jaar moesten de drie keizerlijke families van Europa definitief het veld ruimen: de in 1917 afgezette Russisch-orthodoxe tsarenfamilie Romanov werd op 17 juli 1918 op gruwelijke wijze geëxecuteerd; de rooms-katholieke keizerlijke familie van Habsburg-Lotharingen zag af van staatszaken en trok zich op 11 november 1918 terug op haar Oostenrijkse privédomein en de protestantse Duitse keizer annex koning van Pruisen mocht op diezelfde dag – de dag van de Wapenstilstand – met zijn gevolg bij Eijsden de Nederlandse grens passeren voor een vorstelijke ballingschap. Hun rijken raakten gebied kwijt of vielen uiteen. Ook alle andere Duitse vorsten werden ambteloos burger. Tronen trilden tot in de Lage Landen, waar de Luxemburgse troon bleef staan, maar de groothertogin er niet op kon blijven zitten. Overal in Europa dreigden staatsgrepen zoals in het Russische Rijk in 1917.

    Van schrik werden in veel Europese landen grondwettelijke hervormingen en algemeen kiesrecht versneld ingevoerd, zoals in Nederland, waar in 1918 alle mannen mochten stemmen en dit ook voor vrouwen mogelijk werd gemaakt, dankzij een initiatiefwetsvoorstel van de vrijzinnig-democratische leider Henri Marchant uit Deventer. De katholieken werden in één klap de grootste fractie in de Tweede Kamer onder leiding van een priester-leraar van Rolduc, Mgr Nolens. Jonkheer Charles Ruijs de Beerenbrouck werd de eerste Limburgse premier van Nederland, die vrijwel meteen het hoofd moest bieden aan een door de Friese socialistenleider Troelstra gepredikte revolutie (de door de Russische gebeurtenissen geïnspireerde ‘Rode Week’, 9-14 november 1918).

    Vrijwaring van het alom woedende oorlogsgeweld van 1914-1918 hadden Limburg en de rest van het neutrale Nederland hechter aaneen gesmeed. Democratie, geënt op een nationale stam, was het nieuwe toverwoord in heel Europa. Emancipatie van de burger kon alleen binnen een “natiestaat” geschieden, was de gedachte in het rechter kamp, alle macht aan het proletariaat was het parool in het linker kamp – het ultieme schrikbeeld voor velen.

    Zo kon het gebeuren dat in 1918 niet alleen Polen een tweede politieke leven kreeg – daarover was vriend en vijand het wel eens – maar dat uit de as van keizers en koningen een heel nieuw Europa herrees, van Finland en het Balticum tot op de Balkan. Deze landen hadden altijd onder streng bestuur van buitenaf gestaan, en kregen nu dikwijls een autoritair bewind van eigen bodem. Toch kan men zeggen dat de in de 19e eeuw gezaaide kiemcellen voor nationale democratie in 1918 – een eeuw geleden – de kans kregen om tot wasdom te komen.

    Het Slavisch Symposium 2018 begint op zaterdag 24 november om 11 uur (ontvangst en registratie deelnemers vanaf 10.30 uur) en wordt om 18.30 uur afgesloten met een borrel. Aansluitend is er nog een culinair en cultureel programma (optioneel). Dagvoorzitter is Drs Esther van Loo, slaviste, docente Russisch en voorzitter van de Sectie Russisch van Levende Talen (www.levendetalen.nl). Discussieleider is Dr Peter van Nunen, directeur MNM-Ruslandcentrum te Maastricht, tolk-vertaler Russisch en oud-docent aan de Vertaalacademie te Maastricht (Hogeschool Zuyd). 

    LET OP: het is essentieel voor de organisatie dat u zich tijdig, doch uiterlijk 20 november opgeeft als deelnemer! Dit kan door een keuze te maken via de webwinkel (reserveringen GGU).

     


    BEKNOPT PROGRAMMA

    • Algemene inleiding
    Door Sybrand Buve: Inleiding op de naamgevers van de Geert Grote Universiteit en haar instituten, en op het thema.

    • ‘Wat betekende het einde van het tsarendom voor de Russische kunst, cultuur en literatuur in 1918: cesuur of continuïteit?’
    Door Prof. Dr W.G. (Willem) Weststeijn, em. Hoogleraar Slavische Literatuur aan de Universiteit van Amsterdam (UvA), met zeer veel publicaties op zijn naam.

     

    • WARME LUNCH en Rondleiding door GGU-lokalen o.l.v. Sybrand Buve (optioneel)

     

    • ‘Een kwestie van identiteit. Onafhankelijkheid, cultuurpolitiek en minderheden in de Baltische landen vannaf 1918 en 1991’

    Door Drs F. (Frederik) Erens, historicus en bestuurslid Nederlands-Baltische Vereniging

    • ‘1918 als cesuur in de Poolse literatuur: de wedergeboorte van Polen als soevereine staat en de veranderende rol van taal en cultuur’

    Door Dr A.J. (Arent) van Nieukerken, Universitair docent Poolse Studies (UvA) en Buitenlands Lid van de Polska Akademia Nauk (Poolse Academie van Wetenschappen)

     

    • PAUZE (koffie/thee met Limburgse vlaai), gevolgd door muzikaal intermezzo

     

    • ‘1918 als startschot van een onafhankelijke Tsjechoslowaakse Republiek: de rol van de nationale taal en cultuur in Europees perspectief’
    Door Dr E.R.G. (Eric) Metz, alumnus Universiteit Gent en universitair docent Vertaalstudies Tsjechische literatuur

    • ‘Over moedertalen, natiestaten, democratie en soevereiniteit. Reflecties op de ondergang van de keizerrijken in 1918 en lessen voor de Europese Unie nu’

    Door Drs S.B.A. (Sybrand) Buve, historicus en universiteitssecretaris. Hij promoveert bij Prof. Dr Paul Cliteur (Universiteit Leiden) op het Keizerschap als Europees idee.

     

    • FORUMDISCUSSIE
    Onder leiding van Dr Peter van Nunen gaan de sprekers met elkaar in debat en later ook met de zaal, waarbij de vergelijking van de situaties in de verschillende landen centraal staat.

     

    BORREL

    N.B. Het standaard Symposium-programma eindigt hier.
    Wie wil, kan intekenen op een culinair en cultuurhistorisch vervolg tot zondagmiddag.

    19.30 uur: Diner met overnachting

     


    Zondag 25 november 2018:

    Na het Ontbijtbuffet is er de mogelijkheid van een herfstwandeling door het Berenbos en langs de Baalsbruggermolen (voormalige kloosterwatermolen aan grensriviertje de Worm), gevolgd door koffie / thee met vlaai.

    Om 12.00 uur begint de cultuurhistorische rondleiding door Abdij Rolduc o.l.v. gids (met ondermeer bezoek aan de Abdijkerk en aan de normaal gesloten Bisschopszaal en Rococobibliotheek)

    14.00 uur: Einde cultureel programma GGU

     


     

    • Tarieven en PE-certificaat

    Er zijn tot 20 november (of tot zolang de voorraad strekt) vijf soorten kaartjes beschikbaar via de GGU-webwinkel (reserveringen GGU), die u HIER vindt.
    Aan deelnemers kan achteraf op verzoek een certificaat voor permanente educatie (PE) worden toegekend. Als u vragen hebt, kunt u ook een mailtje sturen naar het GGU-secretariaat: info@geertgrote.nl.

     


  • BOEKPRESENTATIE MEMOIRES JEROEN BUVE, TEVENS SLOTSYMPOSIUM GGU IN OVERIJSSEL

    In aanwezigheid van 72 personen uit alle windstreken vond op vrijdagavond 5 oktober 2018, de geboortedag van GGU-grondlegger Jeroen Buve (1935-2017), de feestelijke presentatie plaats van zijn Mémoires: Een onverantwoord leven. De vernissage vond plaats in het atelier van de Deventer beeldhouwer Károly Szekeres aan de Kleine Overstraat en was tevens het slotakkoord van de Geert Grote Universiteit in Overijssel.

    Na ontvangst met koffie en koek (geen koek zo goed als de ‘Deventer Turf’ van Bakker Lentelink!) werd iedereen welkom geheten door Tom Zwitser, directeur van Uitgeverij De Blauwe Tijger uit Groningen en naast gediplomeerd vormgever en uitgever zelf ook afgestudeerd filosoof. Vervolgens vertelde zoon Sybrand Buve in het kort over de totstandkoming van de Mémoires. Hij meldde ook dat twee hoofdrolspelers van het boek, zijn moeder Laetitia en redactrice Fokkelien von Meyenfeldt, om gezondheidsredenen hadden moeten afzeggen. Om dezelfde reden had ook Godfried Kruijtzer, Honorair Fellow van het Rudolf von Laun Instituut, verstek moeten laten gaan.

     

    Eerste exemplaren

    In de prachtig gerestaureerde Rococo Engelenzaal ontving Prof. Paul Cliteur het eerste exemplaar uit handen van de kleinzoon van de auteur, Christian Buve (7). Cliteur dankte Christian, die zich ontwikkelt tot een oplettend lezertje, en drukte hem op het hart niet alleen zelf te lezen, maar ook zijn leeftijdsgenootjes over te halen computerspelletjes aan de kant te doen en echte boeken te lezen. Prof. Twan Tak ontving zijn exemplaar uit handen van zoon Gulliver Buve. Sybrand Buve overhandigde een exemplaar aan de bekende Belgische wijsgeer Dr Koenraad Elst.

     

    Sprekers

    De eerste inhoudelijke bijdrage werd gegeven door de jurist Prof. Mr A.Q.C. (Twan) Tak, Hon.FRLI (1942), em. hoogleraar in het Recht, in het bijzonder in het Staatsrecht en het Bestuursprocesrecht aan de Universiteit Maastricht: ‘Democratie en Recht bij Buve’. Met Buve, ‘de grootste filosoof van Nederland’, in de hand trok Tak fel van leer tegen de door hem waargenomen begripsvervuiling en tegen de stuitende onwetendheid bij rechters, politici en beleidsmakers omtrent de betekenis van kernbegrippen als ‘Recht’ en ‘Democratie’. Als de politieke en bestuurlijke elite zich geen wezenlijke vragen meer stelt, dan zal ze nooit toekomen aan het formuleren van echte definities, laat staan dat ze deze ooit zou kunnen toepassen in de praktijk. En dat laatste is juist nu zo nodig om een stuurloos en op drift geraakte rechtsstaat en democratie in stand te houden. Van de in 2017 door minister Plasterk opgetuigde ‘Staatscommissie Bezinning Parlementair Stelsel’, die onder leiding van Commissaris van de Koning Johan Remkes zich bezig zou moeten houden met democratievernieuwing, liet Tak geen spaan heel. De zaal was muisstil tijdens Taks spontane, ietwat omineuze, maar kraakheldere betoog.

     

    Voor een lichtere, vooral persoonlijke noot zorgde Prof. Dr P.B. (Paul) Cliteur (1955), hoogleraar Encyclopedie van de Rechtswetenschap, Universiteit Leiden met: ‘Leven en dood van een filosoof’, waarbij de buviaanse anekdotes en citaten over elkaar buitelden en we toch echt even vergaten dat hier een prominent atheïst aan het woord was. Cliteur zorgde voor ontspanning en de hilariteit bij het publiek was af en toe groot. Dat Cliteur een gevatte taalvirtuoos is, was al bekend, maar zo geestig als vandaag had men hem zelden gezien, viel achteraf bij menigeen te horen. Tegen een term als veritas duplex / dubbele waarheid blijft de rechtsfilosoof nog steeds aanhikken. Maar Sybrand Buve wees de aanwezigen erop dat het vooral dankzij de herhaalde oproepen van Paul Cliteur was dat Jeroen Buve zijn herinneringen eindelijk aan het papier toevertrouwde.

    Ten slotte liet Dr K. (Koenraad) Elst (1959), een in het buitenland beroemd en berucht, maar in Nederland minder bekend Belgisch filosoof, indoloog, sinoloog en oriëntalist zijn licht schijnen op ‘Politieke Filosofie tussen Oost en West’, waarbij hij liet zien in welke efficiënte wereld je belandt als je helemaal geen last hebt van democratische reflexen, zoals in China.

    Geert Grote Sociëteit

    De achttiende-eeuwse Engelenzaal waar dit alles plaatsvond, is door Károly Szekeres weer in de glorieuze Rococo-stijl hersteld. Vanuit het aangrenzende atelier heeft GGU-gastheer, beeldhouwer en restaurator Károly Szekeres de afgelopen drie decennia gewerkt. De familie Szekeres heeft de GGU in de tijd dat zij van haar gebouwen aan Stromarkt en Hofstraat in Deventer verstoken was en niet meer de beschikking had over een eigen representatieve ruimte (sinds 2014) een aantal keer genereus gastvrijheid geboden. Het is daarom dat Sybrand Buve als universiteitssecretaris Károly Szekeres en zijn vrouw Roely in de bloemetjes zette.

    In zijn dankwoord maakte Sybrand Buve van de gelegenheid gebruikt om ter plekke de Geert Grote Sociëteit op te richten, als opvolger van de helaas door het laatste bestuur gekaapte en van de GGU totaal vervreemde vriendenvereniging ‘Geert Grote Alliantie’. Deze club kan dan ook de banden warm houden tussen Deventenaren en andere hier aanwezigen en de GGU in Rolduc.

     

    ‘Velen van u hebben verdiensten voor de Geert Grote Universiteit, maar niemand van de hier aanwezigen heeft de afgelopen twaalf jaar in stilte zoveel goeds voor de GGU gedaan als Richard van Remmen’, aldus Sybrand Buve. Of er nu een Belgische professor plotseling onderdak moest worden gebracht, een spreker van spiritualia moest worden voorzien of budget moest worden gevonden voor de aankoop van een zeldzaam boekwerk – op geboren Deventenaar Richard van Remmen is door de GGU nooit vergeefs een beroep gedaan. Daarom is besloten hem te benoemen tot Honorair Fellow van de Geert Grote Sociëteit. Een zichtbaar verraste en geroerde Richard en Marjolijn van Remmen namen de eerbewijzen en bloemen in ontvangst.

    Samen met Zus Luyckx (als astrologe de Belgische evenknie van Fokkelien von Meyenfeldt) en alle aanwezigen is ten slotte door Buve een heildronk uitgebracht op het boek en zijn uitgever, op de GGU en op de toekomstige Europese samenwerking en vriendschap in Rolduc.

     

    Deze soirée eindigde rond middernacht, waarbij menigeen het gevoel had dat Jeroen Buve erbij aanwezig was. Het minisymposium vormde een waardig einde van de GGU in Overijssel. Inmiddels zijn alle boeken uit de depots in Kampen verhuisd naar Limburg, benevens bijna alle nog in Deventer opgeslagen boekenplanken en kasten. Op 24 november 2018 houdt de GGU haar eerste activiteit in Abdij Rolduc te ‘s-Hertogenrode, haar nieuwe vestigingsplaats in het hart van Europa.

     

    Hierboven: Professoren Twan Tak en Paul Cliteur waren gaarne bereid om de memoires van Jeroen Buve aan te bevelen.

    Meer informatie over het boek vindt u bij Uitgeverij De Blauwe Tijger: www.deblauwetijger.com

     


    Fotoverslag: Ronald Damen
    Filmpjes: Olivier Rensing


     

  • Symposium memoires Buve volgeboekt

    Vanaf 1 oktober (18 uur) is het niet meer mogelijk op de deelnemerslijst te komen van het symposium in Atelier Szekeres met de professoren Tak en Cliteur ter gelegenheid van de boekpresentatie van Een onverantwoord leven, herinneringen van Jeroen Buve, op diens geboortedag, vrijdag 5 oktober 2018. Het slotakkoord van de Geert Grote Universiteit in Deventer wordt à quatre pattes gespeeld met de uitgever van de Mémoires, De Blauwe Tijger uit Groningen.

    De Engelenzaal van Atelier Szekeres is door de bekende beeldhouwer annex restaurator Károly Szekeres in glorieuze Rococo-stijl hersteld, maar is ook kwetsbaar. Meer informatie over deze kunstenaar en zijn werk vindt u op: www.szekeres.nl .

    De organisatie is aangenaam verrast door de grote belangstelling, waardoor alle plaatsbewijzen in één weekend zijn vergeven. Wel is het nog mogelijk zich op de reservelijst te laten plaatsen, die wordt aangesproken als zich in de komende dagen mensen af zouden melden. Men kan hiertoe een verzoek met naam en contactgegevens sturen naar info[at]geertgrote.nl.

    Het boek van Buve is vanaf 6 oktober verkrijgbaar via uw boekhandel of direct via de uitgeverij:

    Jeroen Buve ~ Een onverantwoord leven – autobiografie

    De eerstvolgende publieksactiviteit van de GGU vindt plaats in Rolduc: het zesde Slavisch Symposium op 23/24 november 2018. Binnenkort vindt u meer programma-informatie hier en in de Nieuwsbrief.

  • Oudejaarsactie: RED DE BIBLIOTHEEK!

    De GGU verkeert in een tussentijd. Vanaf maart 2018 is er geen plek meer voor de bibliotheek in Kampen. Dit betekent dat we de boeken een periode moeten verhuizen en opslaan. In dit kader doen wij een beroep op iedereen die een financiële bijdrage wil leveren aan het behoud de ‘Bibliotheca Launiana’.

    Hiervoor is op 18 december een Bibliotheekfonds ingesteld op initiatief van mevrouw Nan Pluymackers uit Kranenburg en de heer Manfred Markhorst uit Beuningen. We streven naar een bedrag van 20.000 euro voor de verhuizing van de 50.000 boeken uit Kampen, hun (tijdelijke) herplaatsing en hun conservering onder goede omstandigheden van luchtvochtigheid etc. Elke voor de redding van deze boeken geoormerkte bijdrage, hoe klein of groot, is welkom!

    We kunnen niet meedoen aan het publicitaire geweld van allerlei grote goede doelen die dezer dagen in glazen huizen over elkaar heen buitelen. De aaibaarheidsfactor van ons goede doel is gering en de bestuurders en adviseurs doen hun werk dan ook vrijwillig. Voeg daaraan toe dat al een aantal jaar geleden uit onderzoek door de Koninklijke Bibliotheek is gebleken dat het hier een beschermenswaardige collectie betreft, en u zult ervan overtuigd zijn dat u iets moet doen ter behoud van dit roerende culturele erfgoed.

    De GGU is sinds 2008 door de Belastingdienst erkend als ANBI (Algemeen Nut Beogende Instelling). Dit betekent dat als u uiterlijk op 31 december 2017 iets schenkt aan de GGU, dit fiscaal aftrekbaar is in 2018. Uw voor de boeken geoormerkte bijdrage kunt u storten op IBAN NL85 RABO 0124 1630 84 t.n.v. Stichting Geert Grote Universiteit te Deventer o.v.v. ‘Bibliotheekfonds’.

    Mocht iemand in Gelderland, Brabant of Limburg een tijdelijke droge en veilige opslagplaats – tegen lage kosten – weten, dan horen wij het heel graag… Het mag ook een kerststal zijn, als die maar droog is en een gewicht van 25 ton kan dragen.
    U kunt mailen naar info@geertgrote.nl

    KERST- EN NIEUWJAARSWENS

    Nederland viert uitbundiger Kerstmis dan ooit als we de verkoopcijfers mogen geloven, en men bestookt elkaar met al dan niet digitale kerstkaarten met sneeuwpoppen, kerstmannen, kerstballen, rendieren, roodborstjes, pimpelmeesjes en hulstkransen. Bij navraag in een middelgrote provinciestad blijkt geen winkel in staat een kerstkaart te verkopen met het Kind in de kribbe… en aangezien er verder nooit naar een kaart-met-kerststal wordt gevraagd, lijkt deze ook niet te worden gemist.

    Wat in elk geval wel massaal wordt gemist, is de kern van Kerst-mis (of, vooruit, om het even: ‘Christ-mas(s)’: de viering van de (logischerwijze onmogelijke, maar voor een elementair begrip van de Europese cultuur zo essentiële) menswording van God in Jezus Christus, waarvoor men het hoofd in de Latijnse liturgie buigt: “Et incarnatus est…”

    Daarom wenst de GGU U en de Uwen in de geest van haar grondlegger een Zalig Kerstmis en een Geestkrachtig 2018!

    Wie holle frasen in het algemeen, en met Kerstmis in het bijzonder, wil bestrijden, vindt de GGU meestal aan zijn kant, maar ze laat het op inhoudelijk vlak nu even afweten. Alles ligt stil en er lijkt niets meer te gebeuren, nu haar initiator en aanjager, de filosoof Jeroen Buve, is overleden en bijgezet. Maar schijn bedriegt. Er gebeurt heel veel achter de (computer)schermen. Wel is waar dat de GGU voor de grootste uitdaging in haar bestaan tot dusverre staat. Het geesteskind van J.D.J. Buve voert na diens overlijden een zware overlevingsstrijd. Hierbij vindt de GGU gelukkig steeds meer goede helpers en bondgenoten op haar pad.

  • Jeroen Buve overleden

     


    Onder deze link vindt u een digitale versie van de rouwkaart
    en onder deze link de rouwadvertentie wegens het overlijden van

    Dr Jeroen Dominicus Josef BUVE
    Filosoof
    Stichter van het Rudolf von Laun Instituut voor Toegepaste Metafysica
    Grondlegger van de Geert Grote Universiteit (GGU)
    Echtgenoot van Laetitia Catharina Maria Buve-Roorda van Genum

    ‘s-Gravenhage, 5 oktober 1935 – Deventer, 30 augustus 2017


     

  • Gewijzigde gegevens.


    MET INGANG VAN 15 MEI IS DE GGU DIGITAAL VERHUISD:

    www.geertgrote.nl
    info@geertgrote.nl

     

  • Nu op Youtube: Dr Rump over de toekomst van de psychologie.

    Voordracht Dr Rump over de toekomst van de psychologie te beluisteren op Youtube.
    Directeur Harry Rump van het Jungiaans Instituut heeft op zaterdag 17 december een voordracht gehouden over ‘De Toekomst van de Psychologie’, op uitnodiging van de GGU.
    Deze boeiende lezing kunt u nu integraal (terug-)beluisteren. Met dank aan Harry Rump en het Jugiaans Instituut.

    Als geen andere wetenschap is Psychologie de afgelopen jaren geplaagd door schandalen die gemakshalve worden gevangen onder het kopje ‘wetenschapsfraude’. Volgens Rump is dit echter maar het topje van de ijsberg. Hij is geïnteresseerd in de dieper liggende oorzaak waardoor nu duizenden wetenschappelijke onderzoeken over worden gedaan en waardoor het imago van menig ‘peer reviewed’ A-tijdschrift een deuk heeft opgelopen.

    Pionier Harry Rump zal zijn visie ontvouwen over de ontwikkeling van zijn vakgebied in de Europese context. Volgens hem is het hoog tijd een wetenschappelijk verantwoord tegenwicht te bieden aan de eenzijdig op gedrag gerichte universitaire psychologie en het waarheidsmonopolie van het uit de Angelsaksische wereld overgewaaide zgn. behaviorism te breken. In Rumps streven Psychologie weer als Geesteswetenschap op te vatten, wil de GGU graag zijn bondgenoot zijn.

    Dr H.A.J. (Harry) Rump MEd (Deventer, 1946) was in 1990 met Madeleine Witteveen mede-oprichter, en sindsdien directeur, van het Jungiaans Instituut, Academie voor Dieptepsychologie te Nijmegen (www.jungiaansinstituut.nl) dat voor de psychologie-traditie van Jung en Freud in de 21e eeuw een nieuwe standaard zet.

  • Optreden Prof. De Wit wordt Von Laun Lezing op 24 februari in de Senaatszaal van de Theologische Universiteit Kampen

    Prof. Dr Theo de Wit houdt in Kampen de Von Laun Lezing 2017 en wel op vrijdag 24 februari 2017 (15-17 uur) in (NB!) de Senaatszaal van de Theologische Universiteit, Broederweg 15 te Kampen onder de titel ‘Tolerantie als Toverbal, ofwel: waarom tolerantie niet onze hoogste waarde kan zijn’.

    In de soms heftige discussie over onze multiculturele werkelijkheid wordt dikwijls het woord ‘tolerantie’ in de mond genomen, maar wat betekent het eigenlijk? Wie iets meer afstand neemt ziet een ontwikkeling die ronduit spectaculair is te noemen. Terwijl het bij tolerantie vanaf het einde van de zestiende eeuw ging om het respect voor de gewetensvrijheid en een minimale verdraagzaamheid jegens afwijkende geloofsovertuigingen, wordt het begrip vanaf de jaren tachtig van de vorige eeuw opgewaardeerd tot de deugd van de ware wereldburger. ‘Zijn we door globalisering en migratie immers niet allemaal vreemden en buitenlanders geworden?’- hoor je sommigen dan zeggen. Maar recentelijk zijn we getuige van een nieuwe ontwikkeling in de merkwaardige geschiedenis van de tolerantie. Tolerantie wordt een strijdparool dat scherpe scheidslijnen trekt tussen ‘wij’ tolerante westerlingen en ‘zij’, intolerante anderen. Tolerantie dreigt dan een oproep tot …intolerantie te worden. Dit roept de vraag op hoe tolerantie kan worden gered, maar leert ons ook een harde les: tolerantie kan niet onze hoogste waarde zijn.

    Prof. Dr Th.W.A. (Theo) de Wit (Utrecht, 1953) is politiek theoloog en filosoof. Hij is hoogleraar aan Tilburg University en gasthoogleraar aan de Universiteit Stellenbosch. Naast zijn wetenschappelijke werk (De Onontkoombaarheid van de Politiek. De Soevereine Vijand in de Politieke Filosofie van Carl Schmitt luidde de titel van zijn proefschrift) heeft hij zich ook breder maatschappelijk geëngageerd, met name op het snijvlak van religie en politiek, waarvan ook zijn gastoptredens op televisie getuigen (zoals ‘De Nieuwe Wereld’ en ‘Het Filosofisch Kwintet’). Van hem of onder zijn redactie verschenen ondermeer: De Nieuwe Achteloosheid, (Kampen 2001), Humanisme en Religie (Delft 2005), Ongewenste goden (Amsterdam 2006). Zijn huidige aandachtsvelden zijn democratie en macht, politiek en religie, en multiculturaliteit en tolerantie.

    Plaats:       Senaatszaal van de Theologische Universiteit, Broederweg 15 te Kampen
    Tijd:         vrijdag 24 februari 2017 van 15.00 uur tot 17.00 uur (zaal open om 14.30 uur)
    Toegang:   €10 (voltijds studenten € 5).
    Koop uw kaartje DIRECT via de GGU-webwinkel.
    Als dit niet lukt, kunt u een plaats laten te reserveren via info@geertgrote-univ.nl.

  • Programma Juridisch Symposium 2017
  • Juridisch Symposium 2017

    GGU organiseert met Kluwer Juridisch Symposium 2017: ‘Democratie, Macht en Recht’

    Het Rudolf von Laun Instituut van de Geert Grote Universiteit (GGU) organiseert in samenwerking met uitgeverij Wolters Kluwer een Juridisch Symposium rond het verschijnen van het Democratisch Manifest (2016) van A.Q.C. Tak en van diens handboek over Democratie dat daar wordt gepresenteerd.

    Het Symposium heet ‘Democratie, Macht en Recht’ en wordt gehouden in de Broederkerk te Kampen op vrijdag 10 februari 2017. Het is primair bedoeld voor juristen en rechtsfilosofen, maar is ook toegankelijk voor wie zich zorgen maakt over de toekomst van de rechtsstaat.

    Rechtsfilosofische reflectie op ‘Democratie, Macht en Recht’ staat centraal.
    Mw Prof. Mr M. (Maria) Schreuder-Vlasblom (hoogleraar Staatsrecht, Universiteit Leiden) is dagvoorzitter. Hoofdspreker is Prof. Mr A.Q.C. (Twan) Tak (em. hoogleraar Staatsrecht, Universiteit Maastricht).

    Als co-referenten hebben toegezegd: Prof. M.E. (Matthias) Storme (Directeur Instituut voor Handels- en Insolventierecht, KU Leuven), Mr C.J.A. (Chris) Crasborn (onderzoeker vernieuwing Staatsrecht, onder voorbehoud), Dr B.R. (Bastiaan) Rijpkema (Universiteit Leiden) en Dr L. (Lukas) van den Berge (Erasmus Universiteit Rotterdam).

    Achtergrondinformatie Symposium

    Weet je niet, wat je te vrezen hebt, maar vrees je toch, dan noemen we dat angst. Het lijkt er op dat onze maatschappij angstig aan het worden is. Angst is een vorm van individuele of collectieve onzekerheid met twee kanten: een subjectieve en een objectieve. Men is ongerust over een toekomst die men niet kent, omdat men niet weet, hoe zich daarop in te stellen.

    Duaal Denken
    A.Q.C. (Twan) Tak, emeritus hoogleraar Staatsrecht aan de Universiteit Maastricht, probeert in zijn Democratisch Manifest die angst te analyseren. Hij doet dat als jurist, maar laat zich sterk inspireren door Plato, die primair filosoof is. Dat brengt hem in aanvaring enerzijds met zijn vakgenoten, voor wie hij te filosofisch is, en anderzijds met de filosofen, die Plato vanwege zijn schijnbaar achterhaalde dualisme eerder als vijand dan als vriend beschouwen. Gefascineerd door de veritas duplex van Buve (Plato in het Vaticaan, 2012) probeert Tak een brug te vinden voor de structurele (en angstaanjagende) problemen van onze democratie, en de bezwaren van een kijk op democratie als onbegrensde vrijheid, die voor Plato aanleiding waren om de democratie als ideale regeringsvorm te verwerpen en voor een oligarchie te kiezen.

    Terug naar Plato
    Plato’s grootste bezwaar tegen de democratie van zijn tijd was namelijk dat men geen oog meer had voor de morele kant van de democratie, dus dat democratische (keuze)vrijheid alleen mogelijk is, als iedereen daarvoor op individueel en collectief niveau ook zijn verantwoordelijkheid neemt. Zonder een breed verspreid verantwoordelijkheidsbesef is democratische vrijheid niet mogelijk en ook niet houdbaar. Tak ziet die verantwoordelijkheid op de eerste plaats als een individuele, omdat voor hem de autonome mens zelf zowel drager als bron is van én democratie én recht. Voor hem is de basis van de democratie dus de mens zelf, met zijn eigen individuele verantwoordelijkheid. Hij probeert die juridisch te implementeren.

    Begripsverwarring rond Vrijheid
    Dat sluit aan bij Plato’s politieke denken, maar minder bij diens filosofie, waarin Plato juist die verantwoordelijkheid-voor-de-vrijheid als een andere werkelijkheid ziet, die logisch gezien niet herleidbaar is tot wat tegelijk keuzevrijheid moet zijn. Als de vrijheid (in de juridische en filosofische discussie) primair keuzevrijheid is, dan kan zij niet tegelijk primair vrijheid als verantwoordelijkheid zijn, want keuzevrijheid eist dan, wat verantwoordelijkheid verbiedt. Het niet meer kunnen zien van deze logische blokkade en haar feitelijke gevolgen voor de politieke en juridische praktijk, hangt samen met de filosofische en wetenschappelijke aversie van het idee dat het wezen van iets werkelijkheidswaarde zou kunnen hebben. En dat is zelf weer een gevolg van het totale onbegrip van wat Plato ons met zijn ideeënleer heeft willen duidelijk maken.
    Dat is het dualisme waar juristen vreemd tegen aan kijken, omdat zij denken al genoeg aan één werkelijkheid te hebben: de legale (of de illegale). Zij worden daarin bevestigd door de grote filosofische eensgezindheid, die het dualisme van Plato als schadelijk voor de democratie en als een recept voor dictatuur beschouwt. Misschien moet daarom eerst de filosofie veranderen, voordat de rechtswetenschap kan regenereren. In elk geval zal dat gelijk op moeten gaan.

    Legaliteit vs Legitimiteit
    Ook voor Tak als jurist is dit niet eenvoudig, omdat dit het bestaan van een autonome filosofie als wetenschap veronderstelt, die op dit ogenblik nog geen enkele academische erkenning geniet. Tak blijft jurist en gaat toch tegen de ook voor hem ondoorzichtige filosofische achtergrond de discussie aan op het scherp van de snede. Wat legaal (wetmatig; wetsconform) is, hoeft daarom nog niet legitiem (rechtens; rechtvaardig) te zijn en wat legitiem is, kan heel goed illegaal zijn. Dat vraagt van de jurist een manier van denken voor mogelijk te houden, die botst met de positivistische grondtoon in de vorming van de huidige rechtswetenschapper. Voor die wetenschapper is ‘recht’ enkel iets dat door de ‘macht’ gegarandeerd wordt. En hetzelfde geldt voor ‘democratie’. Maar het wezen van ‘het recht’ (en daardoor indirect van ‘democratie’) is volgens Plato iets dat door geen enkele macht verleend of gegund kan worden, omdat het autonoom is. In de woorden van Rudolf von Laun: een wolf heeft niet het recht een schaap te verscheuren. Het is een suggestieve formulering, die de logische onverenigbarheid uitdrukt van het filosofische ‘wezen van het recht’ en het juridische ‘recht als macht’.

    Recht en Geweten
    Dat wezen van het recht als een soort anti-macht vormt de morele basis voor elke democratische rechtsopvatting. Het stelt de vraag naar de rechtvaardigheid van het recht. Het maakt een afweging noodzakelijk, die een soort democratisch gevormd individueel geweten vooronderstelt en daarom nooit aan een computer kan worden uitbesteed.
    Dat individuele geweten kan volgens Tak niets opleggen, maar het moet wel – ook voor de jurist – een zodanige objectief-normatieve waarde hebben, dat die als verplichtend element moet worden meegewogen in elk gerechtelijk oordeel. In een vlammend betoog heeft hij de huidige rechters daarom in het juridisch studentenblad Ars Aequi in september vorig jaar als hun oud-hoogleraar gesommeerd hun toga’s aan de kapstok te hangen. Dat individuele geweten of rechtsgevoelen vraagt om een nieuw soort rechtsorde “voor een globaliserende samenleving”, aldus de ondertitel van het Manifest.

    Knel tussen Kapitalisme en Islamisme
    Die samenleving dreigt nu te worden overgeleverd enerzijds aan de macht van het amorele kapitaal en zijn beheerders en anderzijds aan de exclusieve moraliteit van de Islam. De winstmaximalisering als enig objectief ligt aan de basis van de verharding in de hele maatschappij met grote gevolgen voor democratie en rechtvaardigheid. Die focus op winstmaximalisering is even ongevoelig voor de op wezensinzicht berustende redelijkheid, als de Islam dat is met zijn afkeer van individuele autonomie en structurele ongevoeligheid voor diversiteit.
    Tak wil voor de kernbegrippen ‘democratie’ en ‘recht’ de sleutel aanreiken. We zullen dan weliswaar nog veel moeten blijven vrezen – hard nodig voor onze alertheid – , maar zij zal onze angst aanzienlijk kunnen beperken, omdat we dan het fundament hebben gevonden om onszelf en anderen te kunnen vertrouwen. Want als we ons zelf niet meer vertrouwen door onze onzekerheid, zullen we ook anderen geen vertrouwen kunnen geven. En dat is toch de basis van zowel democratie als recht.

    Literatuur
    A.Q.C. Tak, Democratisch Manifest voor een Globaliserende Samenleving is op 2 december 2016 verschenen bij Wolters Kluwer, Deventer. Het nieuwste handboek van Professor Tak over ‘Democratie in relatie tot Recht en Politiek’ wordt tijdens het Juridisch Symposium te Kampen op 10 februari 2017 ten doop gehouden. Tak liet zich daarbij inspireren door de Nederlandse filosoof J.D.J. Buve die in 2012 Plato in het Vaticaan publiceerde, met als ondertitel: “Pleidooi voor gezond verstand in wetenschap, kerk en democratie”.

    Praktische Informatie
    Plaats:   Botermarktzaal van de Broederkerk, Broederstraat 16, Kampen
    Tijd:      vrijdag 10 februari 2017 NOTA BENE: aanvangstijd gewijzigd naar 13.45 uur (zaal open om 13.15 uur); einde ca. 17.30 uur
    Entree:  €45 p.p. / voltijdsstudenten €22,50 (incl. koffie/thee)
    PE-punten voor advocaten mogelijk
    Opgave via webwinkel op www.geertgrote-univ.nl of via info@geertgrote-univ.nl is noodzakelijk.

SOCIALICON
GGU op Facebook
GGU op Youtube